Herkenning
Deze kranige tachtigjarige naast mij is Tante Hennie. Ze is niet een ‘echte’ tante maar wel familie; ze is een nicht van mijn vader. Ik spreek haar aan met tante omdat ik eigenlijk niet goed weet hoe ik haar anders moet noemen. Ik vind dat deze titel haar goed past. Ze voelt als een tante; niet alleen omdat ze de hele tijd ‘kind’ tegen me zegt maar ook omdat ik het idee haar al langer te kennen dan de paar maanden dat dat daadwerkelijk het geval is. Ik herken dingen in haar; ze is doortastend, nieuwsgierig, een tikkeltje scherp, direct en goed bij de tijd.
Ik heb haar ontmoet omdat ik een familieverhaal schrijf waar haar vader Gerrit een belangrijke rol in speelt. Hij is één van de slachtoffers van de razzia, oktober 1944 in Putten. Honderden mannen werden onschuldig gevangen genomen en te werk gesteld in werkkampen in Noord Duitsland. Slechts tientallen overleefden het. Dit gruwelijke verhaal werd altijd terloops vertelt, alsof het normaal was. Het gekke is dat dat ook zo was, in onze familie en in het dorp. Als kind dacht ik dat heel Nederland begin oktober de oorlog herdacht. Het verlies, het onrecht en verdriet; het zit in het dna van deze gemeenschap.
Vorige week sprak ik haar weer. We deelden herinneringen over opgroeien in onze familie, we deelden ervaringen over hoe het is wanneer je gaat studeren terwijl je omgeving dat niet doet en hoe je je als ‘talige’ vrouw staande houdt in een masculiene cultuur waar veel niet wordt uitgesproken. En ik liet een deel van mijn manuscript bij haar achter. Dat vond ik best spannend, wat zou ze er van vinden? Ze belde nog dezelfde avond, rond half 7.
‘Kind, ik dacht ik bel je maar gelijk even. Ik heb het al twee keer gelezen. Tsjoh, ik heb nog niet eens gegeten, daar ben ik nog niet aan toegekomen. Ik wilde het gewoon nog een keer lezen. Wat heb je dit mooi gedaan. Ik heb nog een paar dingen opgeschreven, die kloppen nog niet helemaal. Maar verder, tsjoh, wat mooi.’
Voor mij is het maken van dit verhaal nu al geslaagd. Het doet Hennie goed om haar vader terug in herinnering te brengen. Om het verdriet en gemis te uiten dat ze lang bij zich heeft gedragen. Om met een kind van een latere generatie van gedachten te wisselen en zo te ervaren dat ook jongeren dit verhaal levend willen houden. En het doet haar denk ik ook goed om een onbekende te ontmoeten bij wie je toch de nodige herkenning vindt.
